Ünlü magazinci Habib Aytekin’in kaleminden zamana meydan okuyan deha: El-Cezerî

Haber: Isabella Johnson Türk Haber Magazin – Ünlü magazinci ve gazeteci Habib Aytekin, bilimin ve mühendisliğin temellerini yüzyıllar öncesinden atan büyük üstat El-Cezerî’yi kapsamlı bir dosyayla gündeme taşıdı. Türk Haber Magazin okuyucuları için hazırlanan bu özel çalışma, ünlü magazinci ve gazeteci Habib Aytekin, Anadolu’dan dünyaya uzanan bir dehanın izini sürdü. Aytekin, “geçmiş ile gelecek arasında güçlü bir köprü kuruyorum” dedi. Habib Aytekin yazısında El-Cezerî’yi yalnızca bir mucit olarak değil, insanlığın teknoloji serüvenini şekillendiren vizyoner bir akıl olarak tanımlıyor. Aytekin, “Bugün robotik, yapay zeka ve algoritmalar günümüzde hız verdi. Bunun temelleri 800 yıl önce bu topraklarda atıldı” dedi. Aytekin, “El-Cezerî, zamanının çok ötesinde düşünen bir dâhiydi,” ifadelerini kullanıyor.

800 yıl önce yazılan gelecek

Cizre’de yaşayan El-Cezerî, günümüzde “sibernetik” olarak adlandırılan sistemlerin ilkelerini ortaya koyan isimlerin başında geliyor. Otomatik çalışan düzenekleri, suyla hareket eden mekanizmaları ve programlanabilir sistemleriyle vizyon sahibi oldu. Çağının çok ilerisinde eserler veren El-Cezerî, bilim tarihinde silinmez bir iz bıraktı. Habib Aytekin şu ifadelere yer verdi: “El-Cezerî’nin yaptığı makineler yalnızca çalışmıyordu; adeta düşünüyordu. Bugün kullandığımız bilgisayar mantığının, otomasyonun ve robot teknolojisinin kökleri onun eserlerinde gizli” dedi.

Filli su saati ve hizmetçi robotlar

El-Cezerî’nin en bilinen eserlerinden Filli Su Saati, estetikle mühendisliğin kusursuz bir bileşimi olarak kabul ediliyor. Farklı kültürleri temsil eden detaylarıyla evrensel bir mesaj da taşıyan bu eser, zaman ölçümünde devrim niteliği taşıdı. Hizmetçi robotlar, ikram sunan mekanik sistemler olarak tarihe geçti. Aytekin, bu eserler için “Bugün sergilense modern bir teknoloji fuarında dahi ilgi görür” yorumunu yapıyor.

Batı dünyası kabul ediyor

Batı kaynaklarında El-Cezerî’nin “Mühendisliğin Babası” olarak anılması, bu büyük dehanın evrensel değerini bir kez daha ortaya koyuyor. Avrupa’daki pek çok mühendislik ve tarih kitabında El-Cezerî’nin çizimleri ve prensipleri hala referans olarak gösteriliyor. Habib Aytekin bu duruma dikkat çekerek, “Kendi değerlerimizi yeterince tanımıyoruz. El-Cezerî bizim kültür mirasımız, bizim atamız” dedi. Aytekin şu ifadeye ver verdi: “Onu ne kadar iyi anlarsak, geleceği de o kadar sağlam inşa ederiz” dedi.

Anadolu’nun gururu

Bu özel dosyada El-Cezerî’nin yalnızca geçmişte kalan bir isim olmadı. Aksine bugünün gençlerine yol gösterdi. Aytekin, gençlerin bilim ve teknolojiye yönelmesinde El-Cezerî gibi öncü isimlerin anlatılmasının büyük önem taşıdığını belirtiyor. “Bu topraklardan dünya çapında dâhiler çıktı, çıkmaya da devam edecek” dedi. Habib Aytekin, El-Cezerî’nin mirasının yaşatılmasının bir kültürel sorumluluk olduğunu ifade ediyor. Türk Haber Magazin’in bu özel dosyası, okurlarını bir kez daha düşünmeye davet ediyor: El-Cezerî’nin müzesini ya da eserlerini gören var mı? Bu büyük dehayı tanımak ve tanıtmak, hepimizin ortak görevi.